Zanim na dobre rzucimy się w wir świątecznych przygotowań, przeniesiemy się do barwnej krainy świętych krów, Kriszny i buddyzmu. Odkąd na naszym blogu pojawił się przepis na koftę indyjską, mieliśmy ochotę bliżej przyjrzeć się jednej z najpopularniejszych kuchni na świecie. Różnorodność smaków i stosowanych składników sprawia, że niemal każdy z nas może w niej znaleźć coś dla siebie. Indie były i nadal są zamieszkiwane przez ludzi różnych narodowości, a biorąc pod uwagę ich liczebność na poziomie ponad 1 mld, powstanie jednolitej gamy przepisów graniczyłoby z cudem. Duży wpływ na różnorodność miało także umiejscowienie kraju w kilku różnych strefach klimatycznych.

Historia kuchni hinduskiej sięga bardzo starej tradycji Ayurwedy., często pojmowanej jako zbiór filozoficzno-medycznych zasad odżywiania i pewnego podejścia do życia. Starożytni mieszkańcy Niziny Gangesu wierzyli, że tak samo jak złe emocje mogą zaburzać trawienie, podobnie złe trawienie może odbić się negatywnie na ludzkich uczuciach. Dzięki konkretnym składnikom udało im się stworzyć bogaty wachlarz niskotłuszczowych i zdrowych potraw. Już 3000 lat przed naszą erą na obszarze dzisiejszych Indii uprawiano powszechnie znane i na co dzień przez nas wykorzystywane przyprawy, takie jak szafran, kardamon, papryczki chili czy kurkuma. Społeczeństwo podzielone było na kasty, co spowodowało rozwarstwienie nie tylko pod względem materialnym, ale również obyczajowym. Wegetarianizm zyskał sobie zwolenników głównie wśród niższych warstw społecznych oraz zwolenników tzw. doktryny Ahinsa, zabraniającej zadawania bólu wszelkim istotom żywym (według niektórych wierzeń również roślinom oraz Ziemi). W północnej części Indii popularność zyskały potrawy z baraniny i jagnięciny, co może wskazywać na duży wpływ religii i tradycji islamskiej. Prawdopodobnie Francuzi i Portugalczycy wprowadzili do kuchni hinduskiej akcenty europejskie, takie jak ziemniaki oraz dania z wieprzowiny. Brytyjczycy rozwinęli natomiast zwyczaj picia herbaty. Jak doskonale wiemy, hinduistów obowiązuje bezwzględny zakaz spożywania wołowiny. Nie istniał on jednak od zawsze. Upowszechnił się w wyniku znacznego spadku populacji krów i obowiązuje do dziś. Jedynie bramini, czyli zajmujący miejsca w najwyższej kaście kapłani, mieli przywilej spożywania mięsa wołowego.

Do najpopularniejszych indyjskich przypraw na całym świecie należą masala oraz curry. O ile z tą drugą mamy zapewne do czynienia stosunkowo często, pierwsza może być stworzona z różnych składników. Teoretycznie każda rodzina może posiadać własny przepis na nią. W Indiach obiady składają się z kilku dań. „Ucztę” zaczynamy od przekąski, np. samosów z warzywami, czyli trójkątnych pierożków smażonych w głębokim oleju. Za nadzienie służą w tym przypadku ostro przyprawione warzywa. Popularne są także warzywa marynowane oraz różnego rodzaju pieczywo, jak np. delikatny, puszysty chlebek chapati. Podawany z ziemniaczanym curry podobno smakuje nieziemsko. Pieczone dodatki są na tyle powszechne, że mieszkańcy używają ich zamiast sztućców, maczając w różnych sosach bądź zagarniając resztki. Na południu funkcję chleba pełnią liście bananowca. Nie sposób nie wspomnieć o potrawach tandoori. Charakterystyczny, nieco wędzony posmak zawdzięczają one wypiekaniu w specjalnych glinianych piecach. Mięso przed pieczeniem marynowane jest w jogurcie oraz posypywane chili bądź szafranem. Dzięki krótkiemu czasowi pieczenia pozostaje ono miękkie. Może przed włożeniem do pieca nie wygląda zbyt zachęcająco, ale po zakończeniu wszystkich niezbędnych przygotowań możemy się cieszyć naprawdę wyjątkowym smakiem i bogatym aromatem. Podobnie jak my, Hindusi po skończonym posiłku jedzą słodycze bądź relaksują się przy aromatycznej herbacie. Ze wspomnianych słodkości popularna jest halawa, czyli odpowiednio przyprawiona kasza manna z bananem i rodzynkami. 

Jeżeli znacie lub przyrządzaliście ciekawe potrawy z kuchni indyjskiej, zapraszamy do dyskusji w komentarzach. W tym tygodniu również coś ciekawego umieścimy. Na razie jeszcze nad tym pracujemy :).

Prowadzenie zdrowego stylu życia staje się dziś coraz bardziej popularne. W miarę rozwoju mediów oraz internetu wzrasta świadomość ludzi. Każdy poszukuje więc nowych rozwiązań dietetycznych, dzięki którym nie tylko zredukuje swoją wagę, ale również poprawi swoje samopoczucie. Dla niektórych taka motywacja jest wystarczająca, inni natomiast wysuwają argumenty ideologiczne w obronie własnych nawyków dietetycznych. Czym jest wegetarianizm? Modą, stylem życia, a może światopoglądem? Na te i inne pytania postaramy się odpowiedzieć w tym tekście.

Na początek warto zanurzyć się w nurcie historii. Mimo, że pierwsze poglądy odrzucające jedzenie mięsa w ramach uszanowania życia zwierząt pojawiły się już w starożytnych Indiach, wegetarianizm wypłynął na szerokie wody wraz z hippisowską rewolucją lat 60. XX wieku. Na praktyki dietetyczne znacznej części ludności wpływały wówczas wschodnie prądy filozoficzne, takie jak buddyzm. Istnieją dwie wersje dotyczące samej filozofii. Pierwsza głosi, iż Budda i jego zwolennicy jedli mięso, gdy byli nim częstowani, jeśli nie mieli przesłanek ku temu, że zwierzę zostało zabite specjalnie na okazję ich odwiedzin. Według drugiej teorii bezwzględnie odrzucali pokarmy mięsne do czasu rozluźnienia dyscypliny. Zarówno podejście filozoficzne, ekologiczne, jak i ekonomiczne, jest dla samych wegetarian bardzo ważne. Sama forma przestrzegania zasad diety przybiera jednak różne postacie, takie jak:

• weganizm – unikanie, poza mięsem, również mleka oraz produktów pochodzenia zwierzęcego
• witarianizm – spożywanie wyłącznie produktów surowych (warzywa, owoce), bez gotowania
• laktowegetarianizm – odrzucanie białka i mięsa, przy jednoczesnym akceptowaniu mleka i jego przetworów
• frutarianizm – spożywanie owoców, nasion i orzechów (pomijanie warzywa)

Szczytne idee oraz założenia żywieniowe sprawiają, że na pierwszy rzut oka dieta wydaje się być optymalną dla organizmu człowieka. Czy jest taka w rzeczywistości?

Całkowita rezygnacja z jedzenia potraw mięsnych nie jest dla nas tak korzystna, jak mogłoby się wydawać. Praktykujący wegetarianie utrzymują, że dzięki diecie żyją dłużej niż „wszystkożercy”. Naukowcy nie znaleźli jednak żadnych dowodów na potwierdzenie tej tezy. Faktem jest, że nadmierne spożywanie mięsa zwiększa ryzyko chorób serca i układu krążenia. Przeciwnicy diety wegetariańskiej powołują się na przykład australijskich Aborygenów, którzy są znani z długowieczności, mimo że ich nawyki żywieniowe oparte są w dużej mierze na mięsie. 

Wegetarianie często podnoszą także argument o dużej ilości toksyn zawartych w potrawach mięsnych. Twierdzą, że wszystkie produkty pochodzenia zwierzęcego, łącznie z jajkami i mlekiem, ulegają gwałtownemu gniciu. Gdy zwierzę jest bite, w jego organizmie wydzielane są autodestrukcyjne enzymy wywołujące raka. Nie tylko takie sensacje można odnaleźć w ulotkach wydawanych przez różnorakie stowarzyszenia wegetarian. Mowa tam także o pasożytach, chorobie wściekłych krów i innych niebezpieczeństwach, jakie czyhają na nas w zwierzęcych pokarmach. Wystarczy jednak zachować podstawowe środki ostrożności towarzyszące przyrządzaniu posiłków. Dobrym przykładem jest salmonella, którą mogą zawierać także produkty roślinne.

Wiele mówi się również o witaminach. Głównie w kontekście pozyskiwania ich z innych źródeł niż zwierzęce. Witamina A, odpowiedzialna za odpowiedni stan naszych włosów, skóry, czy paznokci, zawarta jest głównie w wątrobie zwierząt. Rośliny natomiast posiadają beta – karoten, który organizm jest w stanie w tę witaminę przekształcić. Odbywa się to jednak przy spełnieniu określonych warunków. Jednym z nich jest spożywanie roślin wraz z niezbędnymi do tego procesu tłuszczami. Ponadto produktów roślinnych trzeba wówczas spożywać więcej niż zwykle, co świadczy o niskiej wydajności takiej przemiany. 

Powyższe argumenty za i przeciw dotyczą jedynie kwestii żywieniowych. De facto jednak częściej podnoszone są zdania odnoszące się m. in. do względów ekologicznych. Zdaniem wegetarian jemy za dużo, wskutek czego rośliny są zatruwane środkami chemicznymi. Następnie hodujemy ich coraz więcej, kosztem środowiska naturalnego. Spór na ten temat zapewne będzie się toczył do końca świata. Mitem należy jednak nazwać twierdzenie, że człowiek nie jest stworzony do jedzenia mięsa. Sama obecność kwasu solnego w naszym żołądku jest najlepszym kontrargumentem na odparcie tej teorii. Z drugiej strony dieta wegetariańska stanowi dobrą alternatywę w kontekście kuracji oczyszczającej organizm. Może niwelować dolegliwości chorobowe przez jakiś czas, ale na dłuższą metę produkty mięsne są nam do życia niezbędne. Nie ma idealnej, uniwersalnej diety, którą mógłby stosować każdy. Najlepszą receptą jest zdrowy rozsądek i kierowanie się tym, co potwierdzają już od wielu lat badania naukowe.